İdari İşlemin İptali Davası ve Kaçırılmaması Gereken Süreler

İdare hukukunda süre, çoğu zaman davanın esasından daha belirleyicidir. Hukuka açıkça aykırı bir işlem dahi, dava açma süresi geçtikten sonra iptal edilemez hâle gelir. Bu nedenle bir idari işlem tebliğ edildiğinde ilk yapılması gereken, sürenin ne zaman başladığını hesaplamaktır.

İptal davası nedir?

İptal davası; idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davadır. Davanın kabulü hâlinde işlem, yapıldığı tarihten itibaren ortadan kalkar ve idare işlemden önceki hukuki durumu yeniden kurmakla yükümlü olur.

Dava açabilmek için menfaat ihlali yeterlidir; sübjektif bir hakkın zedelenmiş olması aranmaz. Bu ölçüt, iptal davasını tam yargı davasından ayıran temel özelliktir.

Dava açma süresi

Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi, Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.

İşlemin ilanla duyurulması gereken hâllerde süre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işler. İmar planları gibi düzenleyici işlemlerde ise ilan tarihinden itibaren süre başlar; ancak düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen uygulama işlemi üzerine, hem uygulama işlemi hem de dayanağı düzenleyici işlem birlikte dava konusu yapılabilir.

Sürenin son günü tatile gelirse

Sürenin son günü adli tatile veya resmî tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günü izleyen günden itibaren uzar. Adli tatil düzenlemesi idari yargıda da uygulanır ve çoğu dosyada gözden kaçan bir ayrıntıdır.

İdareye başvurunun süreye etkisi

Dava açma süresi içinde, işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemiyle idareye başvurulabilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.

İdare altmış gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır. Bu durumda, başvuru tarihine kadar geçmiş olan süre hesaba katılarak kalan süre içinde dava açılır; kalan süre her hâlde on beş günden az olamaz. İdare altmış gün dolmadan cevap verirse süre, cevabın tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Yürütmenin durdurulması

Dava açılması, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir: işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması. Talep gerekçesiz ise reddedilir; bu nedenle dilekçede zararın somut olarak açıklanması gerekir.

Tam yargı davası

İdari işlem veya eylemden doğan zararların giderilmesi için tam yargı davası açılır. Bu dava, iptal davasıyla birlikte açılabileceği gibi iptal kararının tebliğinden sonra da açılabilir. İdari eylemlerden doğan zararlarda ise önce idareye başvurulması zorunludur.

Dilekçede dikkat edilecekler

Dava dilekçesinde işlemin hangi yönüyle hukuka aykırı olduğu, hangi unsurun sakat olduğu açıkça belirtilmeli ve işlemin bir örneği eklenmelidir. Dilekçedeki eksiklikler, mahkemece verilecek süre içinde tamamlanmazsa dava reddedilir. Ayrıca husumetin doğru idareye yöneltilmesi gerekir; yanlış idareye açılan dava, dosyanın gecikmesine yol açar.